• 08:39
  • |
  • جمعه 4 فروردین 1396
  • |
  • mail
  • |
  • map
بخش زنان و سلامت جنسی

بسمه‌تعالی


برنامه استراتژيک گروه زنان در مرکز ملی مطالعات اعتياد 1393-1398


سازمان‌ها، مراکز و دانشگاه ها فعاليت و تلاش هايی در حوزه اعتياد زنان از جنبه های پيشگيری، درمان و کاهش آسيب انجام داده اند، اما هنوز دستاورد ها در اين حوزه چشم گير و قابل قبول نيست و بايد کارهای بيشتری انجام شود.
دانش جهانی رشد زيادی کرده است در اين جهت که اعتياد در زنان با مردان متفاوت است و عوامل گوناگونی زنان را از مردان آسيب پذيرتر می‌کند . از اين رو هست که مداخلات درمانی-مراقبتی با حساسيت های جنسيتی و ويژه ضروری به نظر می‌رسد.
در اين مستند، تلاش دارم تا شمايی از برنامه استراتژيک خود در گروه زنان مراکز را ارائه نمايم. اين برنامه بر 3 حوزه ذيل تاکيد دارد:
1-
 پيشگيری از رفتارهای پر خطر جنسی در زنان درگير با اختلالات سوء مصرف مواد (معتاد و يا همسر معتاد)
2- کاهش ميزان رفتارهای پر خطر در زنان درگير با اختلالات سوء مصرف مواد (معتاد يا همسر معتاد)
3- ارتقاء سلامت جنسی در زنان درگير با اختلالات سوء مصرف مواد (معتاد و يا همسر معتاد)
پيشگيری از رفتار های پر خطر جنسی در زنان درگير با اختلالات سوء مصرف مواد (معتاد و يا همسر معتاد)
برای شناسايی و طراحی مداخلات مناسب و اجرايی در اين حوزه، اهداف ويژه ذيل در الويت برنامه قرار دارند:
در سطح فردی:
 افزايش آگاهی و دانش زنان درباره آسيب پذيری جنسی آنها.نتايج مطالعات به ما نشان داده است که زنان درگير با اختلالات سوء مصرف مواد (معتاد و يا همسر معتاد) فاقد اين آگاهی و دانش هستند - 
 تغيير نگرش و رفتارهای زنان در گروه هدف. آموزش به تنهايی در پيشگيری از بروز رفتارهای مخاطره آميز جنسی کافی نيست بلکه لازم است با استفاده از مبانی نظری بومی و نيز مدل‌های تغيير رفتار در حوزه ارتقاء سلامت زنان را در جهت تغيير پايدار و کاهش رفتارهای مخاطره آميزشان توانمند کرد
 توليد ابزارهای اندازه گيری بومی برای کاهش پيامدهای منفی اجتماعی و سلامت جنسی
در سطح جامعه:
 کمک به افزايش آگاهی درباره رفتارهای مخاطره آميز و آسيب پذيری جنسی در بستر اعتياد. از يافته های ميتوان آموخت که عدم آگاهی عمومی، افراد آسيب پذير به ويژه زنان را به بسترهای مخاطره آميز هدايت ميکند که شايد مهمترين دليل آن ايزولاسيون و حذف اجتماعی زنان درگير با بيماری اعتياد و استيگامای موجود در خصوص آبجکت جنسی ارزان قيمت بودن اين زنان باشد.
 انگ زدايی از زنان در گروه هدف با فرهنگ سازی در سطح جامعه (برنامه های حمايتی –توسعه بومی، استفاده از پرس و رسانه ها).
در سطح سازمانی:
 ارزيابی مداخلات درمانی-مراقبتی موجود در کشور از جنبه مقبوليت، مطلوبيت و قابليت دستيابی برای زنان گروه هدف. عموما مداخلات از اثر بخشی لازم در بين زنان درگير با اختلال سوء مصرف مواد برخوردار نيستند چون اساسا اين مداخلات به علت کثرت مردان با اختلال سوء مصرف مواد در کشور برای اين گروه طراحی شده و در حال اجرا است. به عبارتی ملاحظات جنسيتی در آغاز برنامه ريزی و طراحی لحاظ نشده است.
مداخلات پيشنهادی:
معضل اعتياد به عنوان يک اورژانس در سلامت زنان محسوب ميشود؛ لذا علاوه بر گامهای اصلی در اين استراتژی 5 ساله مداخلات عملياتی ذيل پيشنهاد ميشود:
1.
 اقدامات و عمليات لازم برای جذب زنان به مرکز ملی مطالعات اعتياد جهت استفاده از خدمات کلينيک زنان
2. ارائه اطلاعات معتبر و صحيح و مشاوره مراجعين درباره خطرات جسمی، جنسی، روانی و اجتماعی سوء مصرف مواد، مسموميتها، عفونتها...به فرد و همراهان
3. ايجاد امکانات برای آزمايشات پاراکلينيکی سرپايی و مقرون به صرفه اقتصادی
4. توسعه برنامه واکسيناسيون برای زنان با اختلال سوء مصرف مواد و دختران جوان با اعضای معتاد در منزل (هپاتيت و کانسر سرويکس Cervarix)
5. اجرای برنامه های آموزشی با چارچوب توانمندسازی (مطالعات نشان داده اند که اصطلاح رفتار و تعاملات روزانه و به عبارتی عملکرد اجتماعی بيماران مانند ايفای نقش مثبت والدگری تاثير به سزايی در روند بهبودی آنها دارد :
.a  X3p : دوره های آموزشی والدگری مثبت ويژه والدين با اختلال سوء مصرف مواد
.b مهارت آموزی تعاملات زناشوئی
6.
 خدمات پيشگيری کننده برای مديريت عفونتهای آميزشی در زنان به ويژه افراد درگير در صنعت تن فروشی (دسترسی آسان به کاندوم، آموزش استفاده از کاندوم زنانه)
در اين برنامه استراتژيک ارائه خدمات پيشگيری کننده، باز توانی و ارتقاء سلامت مبتنی بر شواهد برای بيماران مراجعه کننده برای درمان از الويت بالاتری برخوردار است. مسلما برای دستيابی به اهداف برنامه علاوه بر تامين گرانت از منابع مختلف، نيروی انسانی مورد نياز:
- برای کلينيک زنان-سلامت جنسی
o
 يک نفر روانشناس زن
o يک نفر ماما
o يک سکسولوژيست زن
o يک کارشناس مددکاری (سلامت عمومی) زنان
-درگروه پژوهشی
o
 دو نفر دانشجوی دکتری
o دو نفر کارشناس
o يک نفر کارشناس-کمک محقق
-فضای مورد نياز
o
 اتاق خصوصی برای کلينيک سلامت جنسی شامل اتاق معاينه با تجهيزات لازم (تخت ژنيکولوژی، اسپکولوم، لامهای نمونه گيری، دستگاه استريل،...)
o کامپيوتر اختصاصی برای گروه با نرم افزارهای اختصاصی برای CAST)
o ال سی دی برای کلاسهای آموزشی، دوربين فيلم برداری با اکسسوريز جهت مستند سازی فعاليتهای کلينيک

گزارش فعاليت‌های بخش زنان و سلامت جنسی مرکز ملی مطالعات اعتياد در سال 1393

فروردين 1394

 1 مقدمه

 خلاصه‌ی فعاليت‌های انجام‌شده در بخش زنان و سلامت جنسی مرکز ملی مطالعات اعتياد در سال 1393 و ليستی از اهداف سال 1394 در اين گزارش ارائه می شود. فعاليت‌های انجام‌شده در سال 1393، شامل پروژه‌های تحقيقاتی انجام‌شده و يا در حال انجام، مقالات منتشرشده، کارگاه‌های آموزشی برگزارشده، اقدامات مربوط به راه اندازی کلينيک سلامت جنسی و در انتها فعاليت‌های انجام‌شده به منظور فعال سازی بخش زنان و سلامت جنسی می‌باشند.

 2 پروژه‌های خاتمه يافته/در حال اجرا

در اين بخش، پروژه‌های کارشناسی ارشد، دکتری و ساير پروژه‌های پژوهشی با راهنمايی دکتر مرقاتی خويی که در سال 1393 به صورت کامل يا بخشی از آنها به پايان رسيده و يا در حال اجرا هستند، به صورت مختصر توضيح داده می شوند.

 2.1 کارشناسی ارشد

 1- پروژه‌ای تحت عنوان ” ارزشيابی فرايند آزمايش اعتياد قبل از ازدواج و مقايسه پيامد های ازدواج : روش ترکيبی “، توسط آقای جواد ترکمن نژاد، دانشجوی کارشناسی ارشد اپيدميولوژی دانشگاه تهران انجام شد. علی رغم پيشرفت های چشم گير در حوزه طب اعتياد، هنوز تشخيص سوء مصرف مواد از چالش های بزرگ سيستم ارائه خدمات بهداشتی-درمانی هست. کشور ها همواره سعی می کنند با اجرای برنامه ها و سياست های کلی در خصوص پيشگيری از اعتياد قدم های مثبتی را بردارند. در ايران ارگان های مختلفی با اجرای برنامه های مختلف سعی در پيشگيری از اعتياد دارند وزارت بهداشت نيز با اجرای برنامه آزمايش تشخيص اعتياد قبل از ازدواج تلاش می کند تا به نحوی در اين راستا گام بردارد. لذا با اهداف کلی: • ارزشيابی فرآيند اجرای آزمايش اعتياد قبل از ازدواج در مراکز منتخب در دو شهر کاشمر و خليل آباد • مقايسه پيامد های اجرای آزمايش اعتياد قبل از ازدواج بين افراد با نتيجه مثبت و منفی با رويکرد اکتشافی در دو شهر خليل آباد و کاشمر در ارديبهشت 1392 آغاز و در تيرماه 1393 خاتمه يافت.

 2- پروژه ايی تحت عنوان " اثربخشی گروه درمانی با رويکرد رفتار درمانی- ديالکتيکی بر رفتارهای جنسی افراد درحال درمان با متادون مراجعه کننده به مرکز ملی مطالعات اعتياد، تهران 1394" که توسط خانم ساناز امتی دانشجوی ارشد روانشناسی بالينی در دانشگاه آزاد رودهن اجرا می شود. سوءمصرف مواد و اعتياد مشکلات متعدد اجتماعی و روانشناختی را در سراسر دنيا ايجاد نموده است. شيوع و بروز اين پديده در جامعه ايران هم منجر به طيف وسيعی از آسيب‌های روانی- اجتماعی و خانوادگی گرديده است. بر همين اساس، در فرايند درمان سوءمصرف مواد و ترک اعتياد، نبايد تنها به سم زدايی و کناره گيری از مواد توجه نمود، بلکه بايد از انواع روان درمانی به منظور تحليل وابستگی روانی بهره جست (نريمانی، 1386، به نقل از کاظمی، 1391). تا کنون تحقيقات زيادی درباره اثرات مواد مخدر بر روی رفتارهای و عملکرد جنسی صورت گرفته است. اختلال عملکرد جنسی در اثر مصرف مداوم و مزمن مواد افيونی، همواره يکی از مشکلات جدی است که سوءمصرف کنندگان مواد، با آن مواجه هستند. بعلاوه، بيشتر مردان و زنانی که مصرف الکل و مواد را ترک می‌کنند، به دلايل مختلف تغييراتی را در کارکرد جنسی خود تجربه ميکنند. اگر چه اختلالات عملکرد جنسی شکايتی شايع در بين سوءمصرف کنندگان مواد و حتی بيماران تحت درمان های مختلف اخلالات مصرف مواد است؛ اما تحقيقات بيشتر و دقيق تری در رابطه با اختلالات عملکرد جنسی در افراد سوءمصرف کننده مورد نياز است؛ از سوی ديگر، تحقيقاتی که تا کنون در اين زمينه انجام گرفته اند بيشتر بر بعد جسمانی اختلالات جنسی تاکيد داشته اند و بر تغييرات فيزيولوژيکی ايجاد شده توسط مواد تمرکز داشته اند و کمتر تحقيقی مبنی بر تفکيک اختلالات جنسی از بعد تعاملی، رفتاری و روانشناختی صورت گرفته است. اذا با اين فرضيات که: 1) گروه درمانی با رويکرد رفتار درمانی ديالکتيکی بر درمان مشکلات جنسی افراد دارای سوءمصرف مواد در درمان نگهدارنده متادون تآثير دارد؛ و 2) گروه درمانی با رويکرد رفتار درمانی ديالکتيکی بر خودپنداره جنسی افراد دارای سوءمصرف مواد در درمان نگهدارنده متادون تآثير دارد؛ طراحی شد. اين پژوهش شبه آزمايشی از نوع پيش آزمون-پس آزمون می باشد. جامعه پژوهش شامل کليه ی افرادی است که مبتلا به سوءمصرف مواد بوده و برای درمان اعتياد خود به به مرکز ملی مطالعات اعتياد در شهر تهران مراجعه می کنند. در حال حاضر دانشگاه رودهن پروپوزال را تصويب کرده است و آماده ارسال به دانشگاه علوم پزشکی تهران از طريق مرکز ملی مطالعات اعتياد است.

 2.2 پروژه‌های دکتری

 فازهای طراحی پروژه تحقيقاتی و/يا اتمام فازهای مختلف پروژه‌های دکترا با راهنمايی دکتر مرقاتی خويی در سال 1393:

 1- طراحی و اجرای فاز اول پروژه‌ای تحت عنوان ” توسعه و ارزشيابی رويکرد مهارت آموزی زنان در جاده سلامتی همراه با سوء مصرف مواد بر رفتارهای پرخطر جنسی “ توسط خانم منصوره جمشيدی منش دانشجوی دکترای دانشگاه علوم پزشکی شاهرود در رشته بهداشت باروری آغاز شد. اين پروژه با هدف طراحی و بومی سازی مداخله محتوی آموزشی بر رفتارهای محافظت شده جنسی زنان با سوء مصرف مواد طراحی شده است. تقريباً 90 درصد زنان با سوء مصرف مواد در سنين باروری قرار دارند . از آنجا که سن شروع مواد کاهش يافته لذا تأثيرمواد همراه وقايع باروری و پيامدهای اين دوران بسيار با اهميت خواهد بود. در برخی از موارد مصرف الکل و مواد مخدر منجر به افزايش تمايل جنسی می گردد. مواد مخدر قدرت قضاوت را مختل می کند در نتيجه احتمال رفتارهای پرخطر افزايش و استفاده از روش های پيشگيری از عفونت های انتقال يابنده جنسی مانند کاندوم کاهش می يابد. باافزايش تعداد افراد مبتلا به مشکل سوء مصرف مواد ميزان عفونت های منتقله جنسی و عفونت HIV بالا می رود. در کشور آمارهای دقيقی از گستردگی اختلالات سوء مصرف مواد درزنان در دسترس نيست. از طرف ديگر گزارشات سطح جهانی نشان می دهند که درمان سوءمصرف مواد به ويژه درمان اوپوئيدها بازدارنده قدرتمند در رفتارهای پرخطر به ويژه در مصرف سرنگ مشترک محسوب می شود؛ اما رفتارهای پرخطر جنسی کمتر در مراکز درمان مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس آمار سال 1390 در کشوردر کل بيماران مبتلا به ايدز 1/21 درصد آنها از راه جنسی مبتلا شده اند و ابتلاء در زنان بيش از6 برابر افزايش نسبت به دهه های گذشته حاکی از اين راه انتقال است. بنابر اين نياز به مداخلات اثربخش بر اساس فرهنگ حاکم بر جامعه ضرورت دارد. در اين پروژه ترکيبی با استفاده از رويکرد اکتشافی و توصيفی دو روش تحليل محتوا و کارآزمايی بالينی تعريف شده است.

 2- پروژه ای با عنوان " تبيين الگوهای رفتار مخاره آميز جنسی در جوانان و نوجوانان: مدل های توصيفی" توسط خانم دکتر مهناز نوروزی از دانشگاه علوم پزشکی اصفهان انجام شد. با وجود مطالعات وسيع در سطح دنيا برای شناخت رفتارهای جنسی جوانان در ابعاد روانی و اجتماعی، ليکن الگوهای رفتار جنسی اين قشر از جمعيّت در ايران همچنان در پرده ای از ابهام باقی مانده و به علت حساسيّت آن، در سطح قابل قبول مورد توجه و مطالعه قرار نگرفته است. درهم آميختگی رفتارهای جنسی در فرهنگ هر جامعه، شناسايی معضلات مربوط به اين رفتارها را دشوار می کند و يا بعضا به تاخير می اندازد. اين پيچيدگی نيازمند عبور از مدل های سنتّی بيولوژيکی و طبی و کشف فرهنگی رفتارها در بستر فرهنگی- اجتماعی مورد مطالعه می باشد. بدون اکتشاف کلاف فرهنگی دور رفتارها به طور عمومی و به ويژه رفتارهای مخاطره آميز، مدل های پيشگيری و درمان های آماده شده در جوامع علمی- تخصصی کاربری موثری نخواهند داشت. با اين توصيف، اين پروژه با استفاده از رويکرد کيفی با روش مينی اتنوگرافی طراحی، اجرا و درمهرماه 1393 به پايان رسيد.

 3- پروژه ای با عنوان " طراحی و روانسنجی پرسشنامه ارزيابی رفتارهای جنسی دختران جوان شهر تهران" توسط دکتر اعظم رحمانی از دانشگاه تربيت مدرس انجام شد. اين مطالعه به روش ترکيبی بر روی دختران جوان 34-18 سال شهر تهران در سال 1392-1390 انجام گرفت. در مرحله اول از روش کيفی رويکرد تحليل محتوا، الگوی گرانهيم و لاندمن، استفاده شد. داده های اين بخش از مطالعه با استفاده از جلسات گروهی متمرکز و مصاحبه فردی از 65 دختر جوان جمع آوری شد. براساس مفاهيم استخراج شده در بخش کيفی مطالعه، گويه های پرسشنامه تدوين گرديد. از آنجا که برخی از سوالات پرسشنامه اوليه مختص دخترانی بود که دوستی با جنس مقابل را تجربه کرده بودند و برخی ديگر مختص دخترانی بود که رابطه جنسی را تجربه کرده بودند، پرسشنامه بر اساس اينکه برای چه گروه از دختران قابل استفاده است، به 5 پرسشنامه تفکيک شد. از آنجا که دو پرسشنامه (تعامل با جنس مقابل و آسيب سنجی جنسی) دارای طيف ليکرت نبود، امکان ارزيابی روانسنجی برای اين دو پرسشنامه وجود نداشت. روانسنجی 3 پرسشنامه ديگر (تجربه جنسی در تجرد، رفتار جنسی مخاطره آميز و باور آموزش جنسی) مورد ارزيابی قرار گرفت.

 4- پروژه با عنوان " طراحی و ارزشيابی تاثير مداخله‌ی مهارت آموزی رفتارهای جنسی ايمن ويژه‌ی مردان با اختلالات سوء مصرف مواد در تهران. يک مطاله‌ی ترکيبی" توسط آقای لطيفی دانشجوی دکتری آموزش و ارتقاء سلامت در دانشکده بهداشت به راهنمايی (دوم) دکتر خويی انجام می شود. افراد ممکن است به دلايل متعددی در معرض خطر باشند از قبيل: نداشتن دانش کافی در رابطه با STIs، خود کارآمدی پايين، استفاده نکردن از کاندوم، نداشتن مهارت‌های مذاکره جنسی Sexual Negotiation Skills، و خطر پذيری بالا و هم‌چنين ممکن است توسط هنجارهای هم‌گروهان تحت تاثير قرار گيرند. صرف نظر از نوع ماده مصرفی ميزان رفتارهای جنسی محافظت نشده در مصرف کنندگان مواد مخدر بسيار بالاست. شمار زياد معتادان غير تزريقی در ايران که اغلب آن‌ها ازدواج کرده و با خانواده‌هايشان زندگی می‌کنند، اين گروه را به عنوان يک گروه هدف با اهميت برای پيشگيری از HIV تبديل کرده است. تغيير معتادان غير تزريقی به تزريقی افزايش يافته و يک خطر مهم برای بهداشت عمومی و برای گسترش HIV به وجود آورده است. بر اين اساس اقداماتی برای پيشگيری از تغيير نحوه‌ی مصرف و ارتقای رفتارهای جنسی پرخطر بايستی به‌صورت گسترده انجام شود. بای ان فرضيه که "مداخله مبتنی بر رويکرد مهارت سازی بر رفتارهای پرخطر جنسی مردان با اختلالات سوء مصرف مواد، موثر است"؛ اين مطالعه ترکيبی با رويکرد لانه گزيده طراحی شده است. در حال حاضر پروپوزال در دانشکده بهداشت تصويب شده است و آماده ارسال به پژوهشيار دکتر خويی می باشد.

 2.3 ساير پروژه‌های تحقيقاتی

 1- پروژه‌ای تحت عنوان ” گروه درمانی دراعتياد: رويکرد کيفی “ توسط گروه سلامت جنسی با همکاری UNODC انجام شد. در اين پروژه با هدف شناخت وضعيت "گروه درمانی" به عنوان درمان انتخابی در بسترهای ارائه خدمات درمانی به بيماران با اختلالات سوء مصرف مواد، تقويت کننده ها و بازدارنده های اين مداخله در بسترهای درمانی، و پيامدهای آندر مهرماه 1392 آغاز و در مرداد ماه 1393 به پايان رسيد. در اين مطالعه کيفی برای دستيابی به اطلاعات جديد درمورد "گروه درمانی در ايران" و احيانا تدوين فرضياتی برای فعاليتها و مطالعات آتی، از رويکرد ارزيابی سريع استفاده شده است. با استفاده از تيم تحقيق چند تخصصی طی سری فعاليتهای سيستماتيک نيمه ساختاری اطلاعات رسمی و غيررسمی به روش های مختلف جمع آوری گرديد که شامل مشاهدات مستقيم ، مصاحبه ها ی متمرکز گروهی ، مصاحبه های فردی، بررسی های ساختارمند کوتاه ، نقشه برداری زمينه ايی ، بودند. از آناليز داده های مستخرج از کليه مراکز منتخب، ذی نفعان و ذی ربطان، يک مدل توصيفی با 2 موضوع اصلی و 4زير طبقات توصيف کننده در ارزيابی گروه درمانی در ايران بدست آمد.ساختار گروه درمانی و فرآيند اثربخشی آن دو موضوع اصلی بودند که توسط زير طبقات: ويژگی های زمينه ايی، اجرا، محتوی،مقبوليت و مطلوبيت توصيف و ارتباطات متغيرهای توصيف کننده را نشان می دهند. داده ها نشان ميدهند که گروه درمانی دراعتياد گسترش چندانی نيافته است. ساختار گروه درمانی به لحاظ اجرا و محتوا می تواند از اهم دلايل اين عدم گسترش باشد. اثربخشی گروه در پيشبرد اهداف درمانی و کنترل بيماری در کشور نامعلوم است؛ اگرچه در سطح فردی مقبوليت پيدا کرده است و ليکن به لحاظ تآثير در روند بهبودی از مطلوبيت کافی برخوردار نمی باشد.

 2- پروژه ايی با عنوان " تفاوت جنسيتی درشيوع و پيشگويی کننده رفتارهای پرخطر جنسی در جمعيت معتادان" مصوبه مرکز بيماری های رفتاری (ايرشا) مورخه 11/4/1392در حال اجرا است. اين پروژه در مرحله جمع آوری و ثبت داده ها است.

3- پيشنهاد پروژه‌ای تحت عنوان ” تبيين تعيين کننده های فرهنگی-اجتماعی ماندگاری بر درمان افراد سوء مصرف کننده مواد شهر تهران “ به ادمين مرکز ارسال گرديد و به دنبال بررسی در شورای پژوهشی دانشگاه و تقليل بودجه پروژه به 1/3 تعيين شده، از طرف مجری اول (دکتر خويی) انصراف اعلام شد. اين پروژه در حال حاضر در سازمان بهزيستی کشور تصويب و مراحل عقد قرارداد را طی ميکند.

4- پروژه ايی با عنوان " پايش هنر درمانی با رويکرد نقاشی درمانی در مراجعين به اينکاس" در کلينيک سلامت جنسی با همکاری خانم ياسمن بازارگان روانشناس بالينی در حال اجرا است. با اين توصيف که، روش های مختلف هنردرمانی به ويژه نقاشی درمانی بستر ساز مناسبی برای تخليه هيجانی هستند، می توانند به عنوان تسهيل کننده بهبود اختلالات روانی و کمک به ترک اعتياد عمل نمايند. بنظر می رسد که يکی از ابعاد مهم مشکلات مصرف کنندگان مواد مؤلفه های هيجانی آنهاست. به علاوه آن ها به دليل سرخوردگی از اجتماع و سرافکندگی ممکن است در فرآيند برقراری ارتباط با درمانگران و ديگران با دشواری هايی مواجه باشند. از اين رو به نظر می رسد تکنيک های نقاشی درمانی می توانند به دليل برخورداری از زبان ساده و بدون پيرايه های گفتاری در کاهش نشانه های اين اختلالات مفيد واقع گردند. و با توجه به اينکه اکثريت بيماران کلينيک سلامت جنسی تجربه استرس و اضطراب دارند، هنر درمانی مخصوصا نقاشی درمانی در آرامش بخشی به اين بيماران توسط تخليه هيجانی می تواند مفيد واقع شود و در نتيجه کمک بر ماندگاری در درمان کرده و نيز برگشت آنها به جامعه بوسيله اصلاح روند تعاملات و ارتباطات را تسهيل می نمايد. با توجه به محدوديت بودجه در پژوهش و نيز پر هزينه بودن کارآزمايی بالينی در اينگونه بسته های درمانی، بنظر می رسد که با پايش و ارزشيابی مداخله در عرصه بتوان قابليت و امکان اجرايی، پيش برنده و بازدارنده های اجرايی اين درمان را کشف نمود. کليه بيماران مراجعه کننده به مرکز، ابراز رضايت تفهيم شده کتبی و شفاهی که قدرت برقراری ارتباط کلامی با درمانگر را دارند با استفاده از آزمون 21 سوالی افسردگی، اضطراب و استرس دس DASS-21 در ليست درمان قرار می گيرند. اين بسته درمانی شامل هشت جلسه يک ساعته است ، در ابتدای جلسات در 10 دقيقه درمانگر به تعامل با بيمار می پردازد و توضيحی در مورد کار همان جلسه می دهد ، و مراجع در حدود 35 دقيقه با توجه به برنامه هر جلسه ، وقت دارد که به کشيدن نقاشی بپردازد،در آخر 15 دقيقه فرصت داده می شودکه با توجه به کار هر جلسه در مورد آثار، احساسات، علايق و رويداد ها با درمانگر صحبت کند. در حال حاضر 16 بيمار مراجعه کننده و تحت درمان در مرکز داوطلب و حائز شرايط استفاده از اين بسته درمانی بوده اند. در اين پايش کليه مراحل، فرايند و نتيجه درمان با استفاده از رويکردهای کمی و کيفی ارزشيابی می شود.

 5- پروژه پايلوت تحت عنوان: "ارزيابی وضعيت دانش، نگرش و عملکرد فراگيران دوره MMT در مبحث ،اعتياد ورفتارهای جنسی،" با استفاده از ابزار پيش آزمون مبتنی بر طرح درس مربوطه. اين پايلوت برای نشان دادن وضعيت فعلی فراگيران و نشان دادن ضرورت ادغام مبحث "اعتياد و سلامت جنسی" در موضوعات آموزشی حوزه اختلالات سوء مصرف مواد است. در حال حاضر تجزيه و تحليل داده ها با 540 نفر از فراگيران از نيمه دوم 1392 تا بهمن ماه 1393 انجام شده است و آماده گزارش نهايی می باشد.

 6- پروژه تحت عنوان "روانسنجی و اعتباريابی ابزار ارزيابی سلامت جنسی در مراجعين به مرکز"؛ با هدف توليد ابزار جامع و مختصر برای ارزيابی سلامت رفتارهای جنسی افراد با اختلالات سوء مصرف مواد در خرداد ماه 1393 آغاز گرديد. با تعيين تعداد نمونه 50 نفر در حال حاضر نمونه گيری و ثبت داده ها ادامه دارد.

 7- پروژه با عنوان "مرور نظام مند اثر بخشی مداخلات در کاهش رفتارهای پر خطر جنسی زنان با اختلالات مصرف مواد" در حال اجرا است. استخراج داده ها از 52 مطالعه کارآزمايی بالينی راندوم انجام شده و در مرحله تجزيه و تحليل است.

 3 کارگاه‌های آموزشی برگزارشده

 با توجه به اهميت حوزه ارزيابی سلامت جنسی و ارائه خدمات مراقبتی و درمانی به افراد جامعه، بويژه قشر آسيب پذير مانند افراد با اختلالات سوء مصرف مواد در حوزه‌های تحقيقاتی و بالينی، و آموزشی ظرفيت سازی حرفه ايی از اهميت خاصی برخوردار است. کارگاه‌های ذيل در همين راستا توسط گروه سلامت جنسی در سال 1393 برگزار يا برنامه‌ريزی شدند.

 3.1 کارگاه مقدماتی ارزيابی سلامت جنسی ويژه درمانگران (پزشکان و روانشناسان)

 در مهرماه 1393 يک سری کارگاه 5 روزه‌ با حضور اساتيد مدعو در مرکز ملی مطالعات اعتياد برگزار گرديد . آجندا و محتوای کارگاه ضميمه است.

 3.2 کارگاه‌های پيشرفته ‌ی سار

 دوره های طولانی مدت سار (نظری-بالينی) ويژه ارائه دهندگان خدمات و درمانگران طراحی گرده است. در حال حاضر ثبت نام افراد به تفکيک حوزه تخصصی (پزشکان، روانشناسان، کارکنان بهداشت و سلامت) انجام شده است.

 4 فعاليت‌های انجام‌ شده جهت جمع آوری اطلاعات سيستماتيک از کنار پروژه های اجرايی در مرکز

 در طول دو دوره تخصصی NSP , OST با مشارکت کنندگان خارجی در مرکز ملی مطالعات اعتياد در دو موضوع "ارزشيابی برنامه ها" و نيز " ادغام برنامه و پيشگيری از رفتارهای پر خطر جنسی"، با استفاده از روش مصاحبه های متمرکز گروهی و تحليل مفهومی، اطلاعات جهت ارزيابی وضعيت اجرای برنامه های در بستردرمانی کشورهای همسايه و نيز مقايسه ديدگاه، نگرش و عملکردهای مشارکت کنندگان اطلاعات جمع آوری و در حال دسته بندی و مديريت برای تجزيه و تحليل می باشد.

 5- راه ‌اندازی کامل کلينيک سلامت جنسی اين کلينيک بطور رسمی از مهرماه 1393 آغاز بکار نمود. ليست مراجعين با جزييات ضميمه اين گزارش است.

 6 -مقالات چاپ‌‌ شده

 ليست مقالات منتشرشده با افيليشن مرکز ملی مطالعات اعتياد در سال 1393 به شرح زير می‌باشد:

 1Effat Merghati-Khoei, Shahnaz Rimaz, , Jeffrey E. Korte, Sudie E. Back, Kathleen T. Brady, Masoumeh Abad, Neda ShamsalizadehIntimate. partner violence and risky sexual behaviors among Iranian women with substance use disorders. MJIRI, Vol. 29.174. 7 February 2015 

2Mohammad Hosein Vaziri, Effat Merghati-Khoei, Shahnaz Tabatabea: Moral Distress among Iranian Nurses. Iranian J of Psychiatry, 2015 10:1 32-39 

3. عفت السادات مرقاتی خويی، جواد ترکمن نژاد، عليرضا بيات، عباس متوليان. کارآمدی آزمايش تشخيص اعتياد پيش از ازدواج و پيامدهای ناشی از آن. مجله تحقيقات کيفی در علوم سلامت، 1393 (پذيرش)

 4. ...............

7 برنامه ‌های سال 1394

در ادامه‌ی فعاليت‌های پژوهشی انجام‌شده در سال 1393، خلاصه برنامه‌های درنظرگرفته شده برای سال 1394 به صورت زير می-باشند:

 1- تکميل پروژه‌های کارشناسی ارشد و دکترای در حال انجام که در بخش‌های قبل در مورد آنها توضيح داده شد.

 2- تکميل پروژه‌ی تهيه‌ی نسخه‌ی فارسی ابزار ارزيابی سلامت رفتارهای جنسی افراد با اختلالات سوء مصرف مواد.

 3- آغاز برگزاری کارگاه سار از مرداد 1394.

 4- پذيرش مشاهده گر و برگزاری بخش عملی سار 1394.

 5- تکميل پروژه‌های تحقيقاتی.

 8 جمع‌بندی

 در اين گزارش، فعاليت‌های انجام‌شده در سال 1393 در بخش زنان و سلامت جنسی مرکز ملی مطالعات اعتياد به صورت خلاصه شرح داده شدند که شامل انجام پروژه‌های تحقيقاتی مختلف، برگزاری کارگاه‌های آموزشی، انجام اقدامات موردنياز جهت برگزاری دوره های طولانی مدت سار و پذيرش مشاهده گر و چاپ مقالات علمی مختلف می‌باشند.