• |
  • |
  • mail
  • |
  • map
بخش زنان و سلامت جنسی

بسمه‌تعالی


برنامه استراتژیک گروه زنان در مرکز ملی مطالعات اعتیاد 1393-1398


سازمان‌ها، مراکز و دانشگاه ها فعالیت و تلاش هایی در حوزه اعتیاد زنان از جنبه های پیشگیری، درمان و کاهش آسیب انجام داده اند، اما هنوز دستاورد ها در این حوزه چشم گیر و قابل قبول نیست و باید کارهای بیشتری انجام شود.
دانش جهانی رشد زیادی کرده است در این جهت که اعتیاد در زنان با مردان متفاوت است و عوامل گوناگونی زنان را از مردان آسیب پذیرتر می‌کند . از این رو هست که مداخلات درمانی-مراقبتی با حساسیت های جنسیتی و ویژه ضروری به نظر می‌رسد.
در این مستند، تلاش دارم تا شمایی از برنامه استراتژیک خود در گروه زنان مراکز را ارائه نمایم. این برنامه بر 3 حوزه ذیل تاکید دارد:
1-
 پیشگیری از رفتارهای پر خطر جنسی در زنان درگیر با اختلالات سوء مصرف مواد (معتاد و یا همسر معتاد)
2- کاهش میزان رفتارهای پر خطر در زنان درگیر با اختلالات سوء مصرف مواد (معتاد یا همسر معتاد)
3- ارتقاء سلامت جنسی در زنان درگیر با اختلالات سوء مصرف مواد (معتاد و یا همسر معتاد)
پیشگیری از رفتار های پر خطر جنسی در زنان درگیر با اختلالات سوء مصرف مواد (معتاد و یا همسر معتاد)
برای شناسایی و طراحی مداخلات مناسب و اجرایی در این حوزه، اهداف ویژه ذیل در الویت برنامه قرار دارند:
در سطح فردی:
 افزایش آگاهی و دانش زنان درباره آسیب پذیری جنسی آنها.نتایج مطالعات به ما نشان داده است که زنان درگیر با اختلالات سوء مصرف مواد (معتاد و یا همسر معتاد) فاقد این آگاهی و دانش هستند - 
 تغییر نگرش و رفتارهای زنان در گروه هدف. آموزش به تنهایی در پیشگیری از بروز رفتارهای مخاطره آمیز جنسی کافی نیست بلکه لازم است با استفاده از مبانی نظری بومی و نیز مدل‌های تغییر رفتار در حوزه ارتقاء سلامت زنان را در جهت تغییر پایدار و کاهش رفتارهای مخاطره آمیزشان توانمند کرد
 تولید ابزارهای اندازه گیری بومی برای کاهش پیامدهای منفی اجتماعی و سلامت جنسی
در سطح جامعه:
 کمک به افزایش آگاهی درباره رفتارهای مخاطره آمیز و آسیب پذیری جنسی در بستر اعتیاد. از یافته های میتوان آموخت که عدم آگاهی عمومی، افراد آسیب پذیر به ویژه زنان را به بسترهای مخاطره آمیز هدایت میکند که شاید مهمترین دلیل آن ایزولاسیون و حذف اجتماعی زنان درگیر با بیماری اعتیاد و استیگامای موجود در خصوص آبجکت جنسی ارزان قیمت بودن این زنان باشد.
 انگ زدایی از زنان در گروه هدف با فرهنگ سازی در سطح جامعه (برنامه های حمایتی –توسعه بومی، استفاده از پرس و رسانه ها).
در سطح سازمانی:
 ارزیابی مداخلات درمانی-مراقبتی موجود در کشور از جنبه مقبولیت، مطلوبیت و قابلیت دستیابی برای زنان گروه هدف. عموما مداخلات از اثر بخشی لازم در بین زنان درگیر با اختلال سوء مصرف مواد برخوردار نیستند چون اساسا این مداخلات به علت کثرت مردان با اختلال سوء مصرف مواد در کشور برای این گروه طراحی شده و در حال اجرا است. به عبارتی ملاحظات جنسیتی در آغاز برنامه ریزی و طراحی لحاظ نشده است.
مداخلات پیشنهادی:
معضل اعتیاد به عنوان یک اورژانس در سلامت زنان محسوب میشود؛ لذا علاوه بر گامهای اصلی در این استراتژی 5 ساله مداخلات عملیاتی ذیل پیشنهاد میشود:
1.
 اقدامات و عملیات لازم برای جذب زنان به مرکز ملی مطالعات اعتیاد جهت استفاده از خدمات کلینیک زنان
2. ارائه اطلاعات معتبر و صحیح و مشاوره مراجعین درباره خطرات جسمی، جنسی، روانی و اجتماعی سوء مصرف مواد، مسمومیتها، عفونتها...به فرد و همراهان
3. ایجاد امکانات برای آزمایشات پاراکلینیکی سرپایی و مقرون به صرفه اقتصادی
4. توسعه برنامه واکسیناسیون برای زنان با اختلال سوء مصرف مواد و دختران جوان با اعضای معتاد در منزل (هپاتیت و کانسر سرویکس Cervarix)
5. اجرای برنامه های آموزشی با چارچوب توانمندسازی (مطالعات نشان داده اند که اصطلاح رفتار و تعاملات روزانه و به عبارتی عملکرد اجتماعی بیماران مانند ایفای نقش مثبت والدگری تاثیر به سزایی در روند بهبودی آنها دارد :
.a  X3p : دوره های آموزشی والدگری مثبت ویژه والدین با اختلال سوء مصرف مواد
.b مهارت آموزی تعاملات زناشوئی
6.
 خدمات پیشگیری کننده برای مدیریت عفونتهای آمیزشی در زنان به ویژه افراد درگیر در صنعت تن فروشی (دسترسی آسان به کاندوم، آموزش استفاده از کاندوم زنانه)
در این برنامه استراتژیک ارائه خدمات پیشگیری کننده، باز توانی و ارتقاء سلامت مبتنی بر شواهد برای بیماران مراجعه کننده برای درمان از الویت بالاتری برخوردار است. مسلما برای دستیابی به اهداف برنامه علاوه بر تامین گرانت از منابع مختلف، نیروی انسانی مورد نیاز:
- برای کلینیک زنان-سلامت جنسی
o
 یک نفر روانشناس زن
o یک نفر ماما
o یک سکسولوژیست زن
o یک کارشناس مددکاری (سلامت عمومی) زنان
-درگروه پژوهشی
o
 دو نفر دانشجوی دکتری
o دو نفر کارشناس
o یک نفر کارشناس-کمک محقق
-فضای مورد نیاز
o
 اتاق خصوصی برای کلینیک سلامت جنسی شامل اتاق معاینه با تجهیزات لازم (تخت ژنیکولوژی، اسپکولوم، لامهای نمونه گیری، دستگاه استریل،...)
o کامپیوتر اختصاصی برای گروه با نرم افزارهای اختصاصی برای CAST)
o ال سی دی برای کلاسهای آموزشی، دوربین فیلم برداری با اکسسوریز جهت مستند سازی فعالیتهای کلینیک

گزارش فعالیت‌های بخش زنان و سلامت جنسی مرکز ملی مطالعات اعتیاد در سال 1393

فروردین 1394

 1 مقدمه

 خلاصه‌ی فعالیت‌های انجام‌شده در بخش زنان و سلامت جنسی مرکز ملی مطالعات اعتیاد در سال 1393 و لیستی از اهداف سال 1394 در این گزارش ارائه می شود. فعالیت‌های انجام‌شده در سال 1393، شامل پروژه‌های تحقیقاتی انجام‌شده و یا در حال انجام، مقالات منتشرشده، کارگاه‌های آموزشی برگزارشده، اقدامات مربوط به راه اندازی کلینیک سلامت جنسی و در انتها فعالیت‌های انجام‌شده به منظور فعال سازی بخش زنان و سلامت جنسی می‌باشند.

 2 پروژه‌های خاتمه یافته/در حال اجرا

در این بخش، پروژه‌های کارشناسی ارشد، دکتری و سایر پروژه‌های پژوهشی با راهنمایی دکتر مرقاتی خویی که در سال 1393 به صورت کامل یا بخشی از آنها به پایان رسیده و یا در حال اجرا هستند، به صورت مختصر توضیح داده می شوند.

 2.1 کارشناسی ارشد

 1- پروژه‌ای تحت عنوان ” ارزشیابی فرایند آزمایش اعتیاد قبل از ازدواج و مقایسه پیامد های ازدواج : روش ترکیبی “، توسط آقای جواد ترکمن نژاد، دانشجوی کارشناسی ارشد اپیدمیولوژی دانشگاه تهران انجام شد. علی رغم پیشرفت های چشم گیر در حوزه طب اعتیاد، هنوز تشخیص سوء مصرف مواد از چالش های بزرگ سیستم ارائه خدمات بهداشتی-درمانی هست. کشور ها همواره سعی می کنند با اجرای برنامه ها و سیاست های کلی در خصوص پیشگیری از اعتیاد قدم های مثبتی را بردارند. در ایران ارگان های مختلفی با اجرای برنامه های مختلف سعی در پیشگیری از اعتیاد دارند وزارت بهداشت نیز با اجرای برنامه آزمایش تشخیص اعتیاد قبل از ازدواج تلاش می کند تا به نحوی در این راستا گام بردارد. لذا با اهداف کلی: • ارزشیابی فرآیند اجرای آزمایش اعتیاد قبل از ازدواج در مراکز منتخب در دو شهر کاشمر و خلیل آباد • مقایسه پیامد های اجرای آزمایش اعتیاد قبل از ازدواج بین افراد با نتیجه مثبت و منفی با رویکرد اکتشافی در دو شهر خلیل آباد و کاشمر در اردیبهشت 1392 آغاز و در تیرماه 1393 خاتمه یافت.

 2- پروژه ایی تحت عنوان " اثربخشی گروه درمانی با رویکرد رفتار درمانی- دیالکتیکی بر رفتارهای جنسی افراد درحال درمان با متادون مراجعه کننده به مرکز ملی مطالعات اعتیاد، تهران 1394" که توسط خانم ساناز امتی دانشجوی ارشد روانشناسی بالینی در دانشگاه آزاد رودهن اجرا می شود. سوءمصرف مواد و اعتیاد مشکلات متعدد اجتماعی و روانشناختی را در سراسر دنیا ایجاد نموده است. شیوع و بروز این پدیده در جامعه ایران هم منجر به طیف وسیعی از آسیب‌های روانی- اجتماعی و خانوادگی گردیده است. بر همین اساس، در فرایند درمان سوءمصرف مواد و ترک اعتیاد، نباید تنها به سم زدایی و کناره گیری از مواد توجه نمود، بلکه باید از انواع روان درمانی به منظور تحلیل وابستگی روانی بهره جست (نریمانی، 1386، به نقل از کاظمی، 1391). تا کنون تحقیقات زیادی درباره اثرات مواد مخدر بر روی رفتارهای و عملکرد جنسی صورت گرفته است. اختلال عملکرد جنسی در اثر مصرف مداوم و مزمن مواد افیونی، همواره یکی از مشکلات جدی است که سوءمصرف کنندگان مواد، با آن مواجه هستند. بعلاوه، بیشتر مردان و زنانی که مصرف الکل و مواد را ترک می‌کنند، به دلایل مختلف تغییراتی را در کارکرد جنسی خود تجربه میکنند. اگر چه اختلالات عملکرد جنسی شکایتی شایع در بین سوءمصرف کنندگان مواد و حتی بیماران تحت درمان های مختلف اخلالات مصرف مواد است؛ اما تحقیقات بیشتر و دقیق تری در رابطه با اختلالات عملکرد جنسی در افراد سوءمصرف کننده مورد نیاز است؛ از سوی دیگر، تحقیقاتی که تا کنون در این زمینه انجام گرفته اند بیشتر بر بعد جسمانی اختلالات جنسی تاکید داشته اند و بر تغییرات فیزیولوژیکی ایجاد شده توسط مواد تمرکز داشته اند و کمتر تحقیقی مبنی بر تفکیک اختلالات جنسی از بعد تعاملی، رفتاری و روانشناختی صورت گرفته است. اذا با این فرضیات که: 1) گروه درمانی با رویکرد رفتار درمانی دیالکتیکی بر درمان مشکلات جنسی افراد دارای سوءمصرف مواد در درمان نگهدارنده متادون تآثیر دارد؛ و 2) گروه درمانی با رویکرد رفتار درمانی دیالکتیکی بر خودپنداره جنسی افراد دارای سوءمصرف مواد در درمان نگهدارنده متادون تآثیر دارد؛ طراحی شد. این پژوهش شبه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون می باشد. جامعه پژوهش شامل کلیه ی افرادی است که مبتلا به سوءمصرف مواد بوده و برای درمان اعتیاد خود به به مرکز ملی مطالعات اعتیاد در شهر تهران مراجعه می کنند. در حال حاضر دانشگاه رودهن پروپوزال را تصویب کرده است و آماده ارسال به دانشگاه علوم پزشکی تهران از طریق مرکز ملی مطالعات اعتیاد است.

 2.2 پروژه‌های دکتری

 فازهای طراحی پروژه تحقیقاتی و/یا اتمام فازهای مختلف پروژه‌های دکترا با راهنمایی دکتر مرقاتی خویی در سال 1393:

 1- طراحی و اجرای فاز اول پروژه‌ای تحت عنوان ” توسعه و ارزشیابی رویکرد مهارت آموزی زنان در جاده سلامتی همراه با سوء مصرف مواد بر رفتارهای پرخطر جنسی “ توسط خانم منصوره جمشیدی منش دانشجوی دکترای دانشگاه علوم پزشکی شاهرود در رشته بهداشت باروری آغاز شد. این پروژه با هدف طراحی و بومی سازی مداخله محتوی آموزشی بر رفتارهای محافظت شده جنسی زنان با سوء مصرف مواد طراحی شده است. تقریباً 90 درصد زنان با سوء مصرف مواد در سنین باروری قرار دارند . از آنجا که سن شروع مواد کاهش یافته لذا تأثیرمواد همراه وقایع باروری و پیامدهای این دوران بسیار با اهمیت خواهد بود. در برخی از موارد مصرف الکل و مواد مخدر منجر به افزایش تمایل جنسی می گردد. مواد مخدر قدرت قضاوت را مختل می کند در نتیجه احتمال رفتارهای پرخطر افزایش و استفاده از روش های پیشگیری از عفونت های انتقال یابنده جنسی مانند کاندوم کاهش می یابد. باافزایش تعداد افراد مبتلا به مشکل سوء مصرف مواد میزان عفونت های منتقله جنسی و عفونت HIV بالا می رود. در کشور آمارهای دقیقی از گستردگی اختلالات سوء مصرف مواد درزنان در دسترس نیست. از طرف دیگر گزارشات سطح جهانی نشان می دهند که درمان سوءمصرف مواد به ویژه درمان اوپوئیدها بازدارنده قدرتمند در رفتارهای پرخطر به ویژه در مصرف سرنگ مشترک محسوب می شود؛ اما رفتارهای پرخطر جنسی کمتر در مراکز درمان مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس آمار سال 1390 در کشوردر کل بیماران مبتلا به ایدز 1/21 درصد آنها از راه جنسی مبتلا شده اند و ابتلاء در زنان بیش از6 برابر افزایش نسبت به دهه های گذشته حاکی از این راه انتقال است. بنابر این نیاز به مداخلات اثربخش بر اساس فرهنگ حاکم بر جامعه ضرورت دارد. در این پروژه ترکیبی با استفاده از رویکرد اکتشافی و توصیفی دو روش تحلیل محتوا و کارآزمایی بالینی تعریف شده است.

 2- پروژه ای با عنوان " تبیین الگوهای رفتار مخاره آمیز جنسی در جوانان و نوجوانان: مدل های توصیفی" توسط خانم دکتر مهناز نوروزی از دانشگاه علوم پزشکی اصفهان انجام شد. با وجود مطالعات وسیع در سطح دنیا برای شناخت رفتارهای جنسی جوانان در ابعاد روانی و اجتماعی، لیکن الگوهای رفتار جنسی این قشر از جمعیّت در ایران همچنان در پرده ای از ابهام باقی مانده و به علت حساسیّت آن، در سطح قابل قبول مورد توجه و مطالعه قرار نگرفته است. درهم آمیختگی رفتارهای جنسی در فرهنگ هر جامعه، شناسایی معضلات مربوط به این رفتارها را دشوار می کند و یا بعضا به تاخیر می اندازد. این پیچیدگی نیازمند عبور از مدل های سنتّی بیولوژیکی و طبی و کشف فرهنگی رفتارها در بستر فرهنگی- اجتماعی مورد مطالعه می باشد. بدون اکتشاف کلاف فرهنگی دور رفتارها به طور عمومی و به ویژه رفتارهای مخاطره آمیز، مدل های پیشگیری و درمان های آماده شده در جوامع علمی- تخصصی کاربری موثری نخواهند داشت. با این توصیف، این پروژه با استفاده از رویکرد کیفی با روش مینی اتنوگرافی طراحی، اجرا و درمهرماه 1393 به پایان رسید.

 3- پروژه ای با عنوان " طراحی و روانسنجی پرسشنامه ارزیابی رفتارهای جنسی دختران جوان شهر تهران" توسط دکتر اعظم رحمانی از دانشگاه تربیت مدرس انجام شد. این مطالعه به روش ترکیبی بر روی دختران جوان 34-18 سال شهر تهران در سال 1392-1390 انجام گرفت. در مرحله اول از روش کیفی رویکرد تحلیل محتوا، الگوی گرانهیم و لاندمن، استفاده شد. داده های این بخش از مطالعه با استفاده از جلسات گروهی متمرکز و مصاحبه فردی از 65 دختر جوان جمع آوری شد. براساس مفاهیم استخراج شده در بخش کیفی مطالعه، گویه های پرسشنامه تدوین گردید. از آنجا که برخی از سوالات پرسشنامه اولیه مختص دخترانی بود که دوستی با جنس مقابل را تجربه کرده بودند و برخی دیگر مختص دخترانی بود که رابطه جنسی را تجربه کرده بودند، پرسشنامه بر اساس اینکه برای چه گروه از دختران قابل استفاده است، به 5 پرسشنامه تفکیک شد. از آنجا که دو پرسشنامه (تعامل با جنس مقابل و آسیب سنجی جنسی) دارای طیف لیکرت نبود، امکان ارزیابی روانسنجی برای این دو پرسشنامه وجود نداشت. روانسنجی 3 پرسشنامه دیگر (تجربه جنسی در تجرد، رفتار جنسی مخاطره آمیز و باور آموزش جنسی) مورد ارزیابی قرار گرفت.

 4- پروژه با عنوان " طراحی و ارزشیابی تاثیر مداخله‌ی مهارت آموزی رفتارهای جنسی ایمن ویژه‌ی مردان با اختلالات سوء مصرف مواد در تهران. یک مطاله‌ی ترکیبی" توسط آقای لطیفی دانشجوی دکتری آموزش و ارتقاء سلامت در دانشکده بهداشت به راهنمایی (دوم) دکتر خویی انجام می شود. افراد ممکن است به دلایل متعددی در معرض خطر باشند از قبیل: نداشتن دانش کافی در رابطه با STIs، خود کارآمدی پایین، استفاده نکردن از کاندوم، نداشتن مهارت‌های مذاکره جنسی Sexual Negotiation Skills، و خطر پذیری بالا و هم‌چنین ممکن است توسط هنجارهای هم‌گروهان تحت تاثیر قرار گیرند. صرف نظر از نوع ماده مصرفی میزان رفتارهای جنسی محافظت نشده در مصرف کنندگان مواد مخدر بسیار بالاست. شمار زیاد معتادان غیر تزریقی در ایران که اغلب آن‌ها ازدواج کرده و با خانواده‌هایشان زندگی می‌کنند، این گروه را به عنوان یک گروه هدف با اهمیت برای پیشگیری از HIV تبدیل کرده است. تغییر معتادان غیر تزریقی به تزریقی افزایش یافته و یک خطر مهم برای بهداشت عمومی و برای گسترش HIV به وجود آورده است. بر این اساس اقداماتی برای پیشگیری از تغییر نحوه‌ی مصرف و ارتقای رفتارهای جنسی پرخطر بایستی به‌صورت گسترده انجام شود. بای ان فرضیه که "مداخله مبتنی بر رویکرد مهارت سازی بر رفتارهای پرخطر جنسی مردان با اختلالات سوء مصرف مواد، موثر است"؛ این مطالعه ترکیبی با رویکرد لانه گزیده طراحی شده است. در حال حاضر پروپوزال در دانشکده بهداشت تصویب شده است و آماده ارسال به پژوهشیار دکتر خویی می باشد.

 2.3 سایر پروژه‌های تحقیقاتی

 1- پروژه‌ای تحت عنوان ” گروه درمانی دراعتیاد: رویکرد کیفی “ توسط گروه سلامت جنسی با همکاری UNODC انجام شد. در این پروژه با هدف شناخت وضعیت "گروه درمانی" به عنوان درمان انتخابی در بسترهای ارائه خدمات درمانی به بیماران با اختلالات سوء مصرف مواد، تقویت کننده ها و بازدارنده های این مداخله در بسترهای درمانی، و پیامدهای آندر مهرماه 1392 آغاز و در مرداد ماه 1393 به پایان رسید. در این مطالعه کیفی برای دستیابی به اطلاعات جدید درمورد "گروه درمانی در ایران" و احیانا تدوین فرضیاتی برای فعالیتها و مطالعات آتی، از رویکرد ارزیابی سریع استفاده شده است. با استفاده از تیم تحقیق چند تخصصی طی سری فعالیتهای سیستماتیک نیمه ساختاری اطلاعات رسمی و غیررسمی به روش های مختلف جمع آوری گردید که شامل مشاهدات مستقیم ، مصاحبه ها ی متمرکز گروهی ، مصاحبه های فردی، بررسی های ساختارمند کوتاه ، نقشه برداری زمینه ایی ، بودند. از آنالیز داده های مستخرج از کلیه مراکز منتخب، ذی نفعان و ذی ربطان، یک مدل توصیفی با 2 موضوع اصلی و 4زیر طبقات توصیف کننده در ارزیابی گروه درمانی در ایران بدست آمد.ساختار گروه درمانی و فرآیند اثربخشی آن دو موضوع اصلی بودند که توسط زیر طبقات: ویژگی های زمینه ایی، اجرا، محتوی،مقبولیت و مطلوبیت توصیف و ارتباطات متغیرهای توصیف کننده را نشان می دهند. داده ها نشان میدهند که گروه درمانی دراعتیاد گسترش چندانی نیافته است. ساختار گروه درمانی به لحاظ اجرا و محتوا می تواند از اهم دلایل این عدم گسترش باشد. اثربخشی گروه در پیشبرد اهداف درمانی و کنترل بیماری در کشور نامعلوم است؛ اگرچه در سطح فردی مقبولیت پیدا کرده است و لیکن به لحاظ تآثیر در روند بهبودی از مطلوبیت کافی برخوردار نمی باشد.

 2- پروژه ایی با عنوان " تفاوت جنسیتی درشیوع و پیشگویی کننده رفتارهای پرخطر جنسی در جمعیت معتادان" مصوبه مرکز بیماری های رفتاری (ایرشا) مورخه 11/4/1392در حال اجرا است. این پروژه در مرحله جمع آوری و ثبت داده ها است.

3- پیشنهاد پروژه‌ای تحت عنوان ” تبیین تعیین کننده های فرهنگی-اجتماعی ماندگاری بر درمان افراد سوء مصرف کننده مواد شهر تهران “ به ادمین مرکز ارسال گردید و به دنبال بررسی در شورای پژوهشی دانشگاه و تقلیل بودجه پروژه به 1/3 تعیین شده، از طرف مجری اول (دکتر خویی) انصراف اعلام شد. این پروژه در حال حاضر در سازمان بهزیستی کشور تصویب و مراحل عقد قرارداد را طی میکند.

4- پروژه ایی با عنوان " پایش هنر درمانی با رویکرد نقاشی درمانی در مراجعین به اینکاس" در کلینیک سلامت جنسی با همکاری خانم یاسمن بازارگان روانشناس بالینی در حال اجرا است. با این توصیف که، روش های مختلف هنردرمانی به ویژه نقاشی درمانی بستر ساز مناسبی برای تخلیه هیجانی هستند، می توانند به عنوان تسهیل کننده بهبود اختلالات روانی و کمک به ترک اعتیاد عمل نمایند. بنظر می رسد که یکی از ابعاد مهم مشکلات مصرف کنندگان مواد مؤلفه های هیجانی آنهاست. به علاوه آن ها به دلیل سرخوردگی از اجتماع و سرافکندگی ممکن است در فرآیند برقراری ارتباط با درمانگران و دیگران با دشواری هایی مواجه باشند. از این رو به نظر می رسد تکنیک های نقاشی درمانی می توانند به دلیل برخورداری از زبان ساده و بدون پیرایه های گفتاری در کاهش نشانه های این اختلالات مفید واقع گردند. و با توجه به اینکه اکثریت بیماران کلینیک سلامت جنسی تجربه استرس و اضطراب دارند، هنر درمانی مخصوصا نقاشی درمانی در آرامش بخشی به این بیماران توسط تخلیه هیجانی می تواند مفید واقع شود و در نتیجه کمک بر ماندگاری در درمان کرده و نیز برگشت آنها به جامعه بوسیله اصلاح روند تعاملات و ارتباطات را تسهیل می نماید. با توجه به محدودیت بودجه در پژوهش و نیز پر هزینه بودن کارآزمایی بالینی در اینگونه بسته های درمانی، بنظر می رسد که با پایش و ارزشیابی مداخله در عرصه بتوان قابلیت و امکان اجرایی، پیش برنده و بازدارنده های اجرایی این درمان را کشف نمود. کلیه بیماران مراجعه کننده به مرکز، ابراز رضایت تفهیم شده کتبی و شفاهی که قدرت برقراری ارتباط کلامی با درمانگر را دارند با استفاده از آزمون 21 سوالی افسردگی، اضطراب و استرس دس DASS-21 در لیست درمان قرار می گیرند. این بسته درمانی شامل هشت جلسه یک ساعته است ، در ابتدای جلسات در 10 دقیقه درمانگر به تعامل با بیمار می پردازد و توضیحی در مورد کار همان جلسه می دهد ، و مراجع در حدود 35 دقیقه با توجه به برنامه هر جلسه ، وقت دارد که به کشیدن نقاشی بپردازد،در آخر 15 دقیقه فرصت داده می شودکه با توجه به کار هر جلسه در مورد آثار، احساسات، علایق و رویداد ها با درمانگر صحبت کند. در حال حاضر 16 بیمار مراجعه کننده و تحت درمان در مرکز داوطلب و حائز شرایط استفاده از این بسته درمانی بوده اند. در این پایش کلیه مراحل، فرایند و نتیجه درمان با استفاده از رویکردهای کمی و کیفی ارزشیابی می شود.

 5- پروژه پایلوت تحت عنوان: "ارزیابی وضعیت دانش، نگرش و عملکرد فراگیران دوره MMT در مبحث ،اعتیاد ورفتارهای جنسی،" با استفاده از ابزار پیش آزمون مبتنی بر طرح درس مربوطه. این پایلوت برای نشان دادن وضعیت فعلی فراگیران و نشان دادن ضرورت ادغام مبحث "اعتیاد و سلامت جنسی" در موضوعات آموزشی حوزه اختلالات سوء مصرف مواد است. در حال حاضر تجزیه و تحلیل داده ها با 540 نفر از فراگیران از نیمه دوم 1392 تا بهمن ماه 1393 انجام شده است و آماده گزارش نهایی می باشد.

 6- پروژه تحت عنوان "روانسنجی و اعتباریابی ابزار ارزیابی سلامت جنسی در مراجعین به مرکز"؛ با هدف تولید ابزار جامع و مختصر برای ارزیابی سلامت رفتارهای جنسی افراد با اختلالات سوء مصرف مواد در خرداد ماه 1393 آغاز گردید. با تعیین تعداد نمونه 50 نفر در حال حاضر نمونه گیری و ثبت داده ها ادامه دارد.

 7- پروژه با عنوان "مرور نظام مند اثر بخشی مداخلات در کاهش رفتارهای پر خطر جنسی زنان با اختلالات مصرف مواد" در حال اجرا است. استخراج داده ها از 52 مطالعه کارآزمایی بالینی راندوم انجام شده و در مرحله تجزیه و تحلیل است.

 3 کارگاه‌های آموزشی برگزارشده

 با توجه به اهمیت حوزه ارزیابی سلامت جنسی و ارائه خدمات مراقبتی و درمانی به افراد جامعه، بویژه قشر آسیب پذیر مانند افراد با اختلالات سوء مصرف مواد در حوزه‌های تحقیقاتی و بالینی، و آموزشی ظرفیت سازی حرفه ایی از اهمیت خاصی برخوردار است. کارگاه‌های ذیل در همین راستا توسط گروه سلامت جنسی در سال 1393 برگزار یا برنامه‌ریزی شدند.

 3.1 کارگاه مقدماتی ارزیابی سلامت جنسی ویژه درمانگران (پزشکان و روانشناسان)

 در مهرماه 1393 یک سری کارگاه 5 روزه‌ با حضور اساتید مدعو در مرکز ملی مطالعات اعتیاد برگزار گردید . آجندا و محتوای کارگاه ضمیمه است.

 3.2 کارگاه‌های پیشرفته ‌ی سار

 دوره های طولانی مدت سار (نظری-بالینی) ویژه ارائه دهندگان خدمات و درمانگران طراحی گرده است. در حال حاضر ثبت نام افراد به تفکیک حوزه تخصصی (پزشکان، روانشناسان، کارکنان بهداشت و سلامت) انجام شده است.

 4 فعالیت‌های انجام‌ شده جهت جمع آوری اطلاعات سیستماتیک از کنار پروژه های اجرایی در مرکز

 در طول دو دوره تخصصی NSP , OST با مشارکت کنندگان خارجی در مرکز ملی مطالعات اعتیاد در دو موضوع "ارزشیابی برنامه ها" و نیز " ادغام برنامه و پیشگیری از رفتارهای پر خطر جنسی"، با استفاده از روش مصاحبه های متمرکز گروهی و تحلیل مفهومی، اطلاعات جهت ارزیابی وضعیت اجرای برنامه های در بستردرمانی کشورهای همسایه و نیز مقایسه دیدگاه، نگرش و عملکردهای مشارکت کنندگان اطلاعات جمع آوری و در حال دسته بندی و مدیریت برای تجزیه و تحلیل می باشد.

 5- راه ‌اندازی کامل کلینیک سلامت جنسی این کلینیک بطور رسمی از مهرماه 1393 آغاز بکار نمود. لیست مراجعین با جزییات ضمیمه این گزارش است.

 6 -مقالات چاپ‌‌ شده

 لیست مقالات منتشرشده با افیلیشن مرکز ملی مطالعات اعتیاد در سال 1393 به شرح زیر می‌باشد:

 1Effat Merghati-Khoei, Shahnaz Rimaz, , Jeffrey E. Korte, Sudie E. Back, Kathleen T. Brady, Masoumeh Abad, Neda ShamsalizadehIntimate. partner violence and risky sexual behaviors among Iranian women with substance use disorders. MJIRI, Vol. 29.174. 7 February 2015 

2Mohammad Hosein Vaziri, Effat Merghati-Khoei, Shahnaz Tabatabea: Moral Distress among Iranian Nurses. Iranian J of Psychiatry, 2015 10:1 32-39 

3. عفت السادات مرقاتی خویی، جواد ترکمن نژاد، علیرضا بیات، عباس متولیان. کارآمدی آزمایش تشخیص اعتیاد پیش از ازدواج و پیامدهای ناشی از آن. مجله تحقیقات کیفی در علوم سلامت، 1393 (پذیرش)

 4. ...............

7 برنامه ‌های سال 1394

در ادامه‌ی فعالیت‌های پژوهشی انجام‌شده در سال 1393، خلاصه برنامه‌های درنظرگرفته شده برای سال 1394 به صورت زیر می-باشند:

 1- تکمیل پروژه‌های کارشناسی ارشد و دکترای در حال انجام که در بخش‌های قبل در مورد آنها توضیح داده شد.

 2- تکمیل پروژه‌ی تهیه‌ی نسخه‌ی فارسی ابزار ارزیابی سلامت رفتارهای جنسی افراد با اختلالات سوء مصرف مواد.

 3- آغاز برگزاری کارگاه سار از مرداد 1394.

 4- پذیرش مشاهده گر و برگزاری بخش عملی سار 1394.

 5- تکمیل پروژه‌های تحقیقاتی.

 8 جمع‌بندی

 در این گزارش، فعالیت‌های انجام‌شده در سال 1393 در بخش زنان و سلامت جنسی مرکز ملی مطالعات اعتیاد به صورت خلاصه شرح داده شدند که شامل انجام پروژه‌های تحقیقاتی مختلف، برگزاری کارگاه‌های آموزشی، انجام اقدامات موردنیاز جهت برگزاری دوره های طولانی مدت سار و پذیرش مشاهده گر و چاپ مقالات علمی مختلف می‌باشند.